Bjarkey - hugsar upphátt

- Því skemmtilegra sem þér finnst lífið, þeim mun meiri gleði muntu finna í því -

Landsbyggðin og fjárlagafrumvarpið

17. október 2013 | Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir

Eftirfarandi pistill birtist í Akureyri vikublað 17. okt. og Austurglugganum 18. okt.

Það er ekki ofsögum sagt að eftir fjárlagafrumvarpi nýrrar ríkisstjórnar var beðið með mikilli eftirvæntingu. Kosningaloforðin voru á heimsmælikvarða og stjórnarflokkunum tíðrætt um að þeir gætu og myndu gera hlutina strax og á allt annan og betri hátt en fyrri ríkisstjórn.
En þetta fyrsta frumvarp ríkisstjórnar Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks boðar afturhvarf til fortíðar, grjótharða hægristefnu, og ljóst að horfið er frá árangursríkri stefnu fyrri ríkisstjórnar í ríkisfjármálum

Það er vissulega jákvætt að leggja upp með að fjárlögin verði hallalaus en að því hefur verið stefnt síðan haustið 2011 og umfangsmiklar aðgerðir fyrri ríkisstjórnar, reyndar allt frá miðju ári 2009, hafa miðað að því. Þegar rýnt er í Ríkisfjármálaáætlunina er ekki gert ráð fyrir raunverulegum afgangi af rekstri ríkissjóðs á næstu þremur árum. Svigrúm til að greiða niður skuldir ríkissjóðs verður því ekkert og enn síður hægt að hefja nauðsynlega uppbyggingu í heilbrigðisþjónustu, menntakerfinu og innviðum samfélagsins.
Því veldur ekki síst að mikilvægir tekjustofnar sem fyrri ríkisstjórn byggði upp verða ekki lengur til staðar og núverandi ríkisstjórn sér ekki ástæðu til að bregðast við því með neinum áþreifanlegum hætti. Því að á árinu 2016 verða mun lægri veiðigjöld, virðisaukaskattur á gistinguna lægri, enginn auðlegaðarskattur, enginn orkuskattur og bankaskattur á þrotabú, sem núverandi ríkisstjórn hyggst taka upp, verður horfinn aftur.
Áherslur fyrri ríkisstjórnar í atvinnumálum eru sagðar vera gæluverkefni og er þá einkum vitnað til þeirrar markmiða að auka fjölbreytni og nýsköpun í íslensku atvinnulífi. Það væri áhugavert fyrir núverandi ríkisstjórn að lesa þá úttekt sem gerð var á skapandi greinum og sýndi svo ekki var um villst að hún stendur jafnfætis áliðnaðinum og í dag líklega betur.

Landsbyggðargleraugun

Sem þingmaður af landsbyggðinni og fyrrum sveitarstjórnarkona rýni ég frumvarpið sérstaklega með landsbyggðargleraugum. Því miður verður að segjast að sú byggðastefna sem Framsóknarflokkurinn, sérstaklega boðaði og er enn að boða á fundum með samtökum sveitarfélaga, er ekki bara rýr heldur engin.

Sóknaráætlanir landshluta

Af mörgu er að taka en fyrst vil ég nefna Sóknaráætlun landshluta sem miklar vonir hafa verið bundnar við víða um land. Mikil vinna hefur farið í þessi verkefni af hálfu landshlutasamtaka, sveitarstjórnarfólks og heimamanna við að þróa þetta framsækna verkefni. Markmið hennar er að færa ákvörðunartöku nær heimamönnum sem þekkja best til aðstæðna á hverjum stað. Verkefnin sem eru fjármögnuð í gegnum sóknaráætlun eru á sviði atvinnumála, nýsköpunar, markaðsmála og mennta- og menningarmála. Þær 400 milljónir króna sem fóru í þetta verkefni á þessu ári eru þurrkaðar út einungis standa eftir 15 m. kr. sem á að nota í aðkeypta sérfræðiþjónustu til að gera úttekt á hvernig þessari vinnu skuli háttað í framtíðinni, ekki skal notast við það sem búið er að gera. Öll þessi vinna er nú sett í uppnám og hugmyndafræðin um völd og áhrif út í landshlutana einnig. Óþarfi er að eyða mörgum orðum í hvílíkt bakslag hér er á ferðinni varðandi sóknarstefnu í byggðamálum.
Að auki eru menningarsamningarnir skornir niður á landsbyggðinni en þeir hafa stuðlað að öflugra menningarlífi og í gegnum þá hefur verið hægt að styðja við ýmis góð og atvinnuskapandi verkefni.

Brothættar byggðir – jöfnun til búsetu

Byggðastofnun fór í mikla vinnu er varðar „brothættar byggðir“ og lagði til nýja nálgun og sértækar aðgerðir. En nú ber svo við að framlagið uppá 50 m. kr. til verkefnisins er fellt niður. Í okkar kjördæmi er um að ræða byggðir eins og Raufarhöfn og Breiðdalshrepp þar sem slíkur stuðningur getur skipt sköpum til að sporna við fólksfækkun og ekki síður við að reyna að laða nýtt fólk á staðina.
Niðurgreiðsla húshitunar á köldum svæðum er lækkuð um 75 m. kr. Í fjárlögum yfirstandandi árs var hækkun uppá 175 m .kr. á þessum lið og var það hugsað sem fyrsti áfangi af þremur til að koma þessum málum í viðunandi horf. Í þessu samhengi hvet ég fólk til að rifja upp málflutning landsbyggðarþingmanna sem nú sitja í stjórnarmeirihluta á Alþingi.

Heilbrigðis – og skólamál

Eins og mikið hefur verið rætt lenda framkvæmdir við uppbyggingu heilbrigðisstofnana undir niðurskurðarhnífnum og lagðar eru til risastórar sameiningar. Engin niðurskurðarkrafa var gerð þetta árið á heilbrigðisstofnanir af síðustu ríkisstjórn.
Háskólarnir á landsbyggðinni lenda harkalega í niðurskurði og miklar áhyggjur eru af framtíð þeirra í ljósi þessara fjárlaga. Framhaldsskólarnir sem þurftu að taka á sig skerðingar vegna Hrunsins og áttu nú von á viðsnúningi miðað við það sem allir flokkar sögðu í kosningabaráttunni en eru skornir enn frekar niður.
Jöfnun námskostnaðar, svonefndir dreifbýlisstyrkir, eru skertir um 8,8 m. kr. Þetta virðist vera partur af byggðastefnu Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks – jafnt aðgengi til náms. Þetta er ekki til þess fallið að ungt fólk geti stundað nám án þess að hafa miklar fjárhagslegar áhyggjur og styrkja búsetu í dreifðum byggðum.

Samgöngur

Ég hef miklar áhyggjur af því að framlög til innanlandsflugs á leiðum sem njóta stuðnings eru lækkaðir um 75 m. kr. Í okkar kjördæmi er um að ræða Þórshöfn, Vopnafjörð og Grímsey og ekkert liggur fyrir hvort hægt verður að halda úti flugi á þessa staði. Einnig á að draga úr stuðningi við rekstur innanlandsflugvalla sem fer um þjónustusamning við ISAVIA sem gæti þýtt hækkun á lendingargjöldum sem svo aftur lenda væntanlega á farþegum.
Þrátt fyrir að töluverðar samgönguframkvæmdir séu í okkar kjördæmi er það verulegt áhyggjuefni að Vegagerðinni er nú gert að skila í ríkissjóð 1252 m. kr. af mörkuðum tekjum sínum. Við vitum að á næstu árum er brýnt að sinna viðhaldi og almennum vegaframkvæmdum og ef þetta er það sem koma skal er ljóst að taka þarf upp samgönguáætlun með tilheyrandi niðurskurði.

Framkvæmdasjóður ferðamála, sem á þessu ári hafði úr að spila 500 m. kr. til viðbótar tekjum af gistináttagjaldi, er skertur um 359 m. kr. Með því verður verulegt bakslag í uppbyggingu nýrra áfangastaða og úrbótum á fjölsóttum ferðamannastöðum. Uppbygging í þjóðgörðum og á friðlýstum svæðum fær ef eitthvað er enn verri útreið.
Og svona til að bíta höfuðið af skömminni þá er kostnaðarauki við ríkisstjórn um 23 prósent, hækkun upp á 45,7 milljónir króna, vegna fjölgunar ráðherra og aðstoðarmanna ráðherra.

Það má því segja eftir það sem hér hefur verið reifað að fjárlagafrumvarpið sé ekki landsbyggðarvænt. Enginn metnaður er vegna landsbyggðanna þegar kemur að framtíðarsýn og stuðningi við fjölbreytta atvinnuuppbyggingu, skapandi greinar, nýsköpun og þróun og sóknaraðgerðir í byggðamálum.
Ég vona að við þingmenn berum gæfu til að snúa þessari stefnu hægristjórnarinnar gagnvart landsbyggðunum við þannig að blómlegt líf og jafnrétti til búsetu verði leiðarljós framtíðarinnar.

Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir
Þingmaður Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs – NA-kjördæmi

Posted in Óflokkað


(lokað er fyrir ritun ummæla).